Σήμερα πια όλα τα σύγχρονα λειτουργικά συστήματα υποστηρίζουν Unicode· αυτό σημαίνει ότι ανά πάσα στιγμή, από οποιοδήποτε περιβάλλον, από οποιαδήποτε γλώσσα, είναι δυνατόν να γράψουμε οποιονδήποτε χαρακτήρα οποιουδήποτε αλφαβήτου.
Στα ελληνικά, ωστόσο, έχουμε πρόβλημα: όταν κοιτάζουμε ένα «ελληνικό» πληκτρολόγιο δεν είναι καθόλου προφανές πώς γράφουμε κάποιους χαρακτήρες — κυρίως κάποια σημεία στίξεως βασικά στη γλώσσα μας:
- άνω τελεία (·)
- εισαγωγικά («εισαγωγικά»)
- ανωφερή εισαγωγικά (“ανωφερή εισαγωγικά”)
- (μεγάλη) παύλα —που χρησιμοποιείται, μεταξύ άλλων, για παρενθετικές προτάσεις—
- μικρή παύλα, με την οποία δηλώνουμε διαστήματα: 1265–1321 (και η οποία διαφέρει από το ενωτικό, που χρησιμοποιείται συνήθως για να ενώνει λέξεις: ο κυρ-Γιώργης).
Μπορεί να μην είναι προφανές αλλά δεν είναι καθόλου δύσκολο, τουλάχιστον σε Linux. Παρακάτω δείχνω πέντε μεθόδους για την εισαγωγή τέτοιων παραμελημένων χαρακτήρων. Η πιο εύχρηστη είναι η πρώτη (AltGr) η οποία, είτε μόνη της είτε μαζί με κάποια άλλη (μάλλον την πέμπτη: Παλέτα χαρακτήρων) καλύπτει με το παραπάνω τις ανάγκες των περισσότερων.
Οι επεξηγηματικές εικόνες είναι από περιβάλλον GNOME 2.22 (τρέχουσα έκδοση τον Μάρτιο του 2008). Το KDE προσφέρει πάνω-κάτω ίδιες δυνατότητες αλλά υπάρχουν μικροδιαφορές. Επίσης, το περιβάλλον στις εικόνες είναι αγγλικό, αλλά δεν έχει καμία διαφορά: και στα ελληνικά όλα στην ίδια θέση είναι! :-)
1. AltGr
AltGr λέγεται το δεξί πλήκτρο Alt του πληκτρολογίου. Η μέθοδος του AltGr είναι η πιο εύχρηστη και γρήγορη απ’ όλες και καλύπτει σχεδόν όλα τα βασικά.
Το μόνο που απαιτείται είναι να χρησιμοποιούμε την εκτεταμένη (extended) διάταξη του ελληνικού πληκτρολογίου — η διαδρομή για να φτάσουμε εκεί είναι Σύστημα › Προτιμήσεις › Πληκτρολόγιο › Διάταξη › Προσθήκη:
Το διαγραμματάκι στο παράθυρο δεν είναι διακοσμητικό. Μεγιστοποιώντας το παράθυρο, στο κάτω δεξί τεταρτημόριο των πλήκτρων εμφανίζονται όλοι οι χαρακτήρες που βγαίνουν με AltGr. Το διάγραμμα είναι εκτυπώσιμο (Εκτύπωση/Print), ενώ γίνεται επίσης να το εμφανίσουμε ανά πάσα στιγμή κάνοντας δεξί κλικ στο πάνελ στην επιφάνεια εργασίας και επιλέγοντας την ενεργή διάταξη πληκτρολογίου:
Για να γράψουμε λοιπόν έναν χαρακτήρα με AltGr, πατάμε AltGr (δηλ. δεξί Alt) και ταυτόχρονα το κατάλληλο πλήκτρο. Ιδού οι χαρακτήρες που μπορούμε να γράψουμε έτσι:
- AltGr + 3
- £ σύμβολο λίρας
- AltGr + 5
- € σύμβολο ευρώ
- AltGr + 0
- ° σύμβολο βαθμών Κελσίου και μοιρών
- AltGr + - (ενωτικό, δεξιά από το μηδέν)
- ± συν-πλην
- AltGr + ; (ερωτηματικό, αριστερά από το τελικό σίγμα)
- · άνω τελεία — βλ. διευκρίνιση παρακάτω
- AltGr + ε
- € ξανά σύμβολο Ευρώ
- AltGr + ρ
- ® trademark, εμπορικά σήματα
- AltGr + ψ
- © σύμβολο copyright
- AltGr + , (κόμμα)
- « εισαγωγικά, άνοιγμα
- AltGr + . (τελεία)
- » εισαγωγικά, κλείσιμο
ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΩ ΤΕΛΕΙΑ
Η άνω τελεία του AltGr+; (AltGr+Q) δεν είναι ακριβώς άνω τελεία αλλά μέση στιγμή (middle dot). Πρόκειται για τον ίδιο χαρακτήρα που βγαίνει στα Windows με Alt+0183, δηλ. 183 στο δεκαδικό σύστημα και B7 στο δεκαεξαδικό. Παρόλο που χρησιμοποιείται ως εύκολη λύση για άνω τελεία, η «μέση στιγμή» δεν είναι πάντα η προτιμότερη επιλογή, για δύο λόγους:
- Δεν εμφανίζεται όσο ψηλά πρέπει. (Πολλές γραμματοσειρές ωστόσο εμφανίζουν και τους δύο χαρακτήρες, μέση στιγμή και άνω τελεία, με τον ίδιο ακριβώς τρόπο, σε μέσο ύψος.)
- Mπορεί να μπερδεύει τους ορθογράφους των προγραμμάτων (αφού δεν τη λογαριάζουν ως σημείο στίξεως αλλά ως τμήμα της λέξης), ενώ προβλήματα μπορεί να υπάρχουν και με προγράμματα σελιδοποίησης.
Αν θέλετε να χρησιμοποιείτε την κανονική άνω τελεία, υπάρχει ειδικός χαρακτήρας Unicode που λέγεται «Greek ano teleia» (387 στο δεκαεξαδικό σύστημα). Δείτε παρακάτω, 3η, 4η και 5η μέθοδο.
2. Compose Key
Θεωρητικά η μέθοδος του Compose Key είναι δυνατή. Στην πράξη χωλαίνει λίγο αφού δεν δουλεύει με τον ίδιο ακριβώς τρόπο σε όλα τα συστήματα. Εδώ χρειάζεται να ορίσουμε πρώτα ένα «Compose Key», που δεν υπάρχει από προεπιλογή στα πληκτρολόγια:
Το Meny Key ως Compose Key είναι μια επιλογή που εξυπηρετεί πολλούς: πρώτον, βρίσκεται σε βολική θέση (ανάμεσα στο δεξί Super/Winkey και στο δεξί Ctrl) και, δεύτερον, η κανονική λειτουργία του δεν χάνεται, αφού είναι διαθέσιμη και μέσω του Shift+F10.
Έπειτα η χρήση είναι απλή: πατάμε το Compose Key που ορίσαμε, το αφήνουμε, και μετά πληκτρολογούμε την κατάλληλη ακολουθία χαρακτήρων. Π.χ.:
- ComposeKey + - - -
- — μεγάλη παύλα
- ComposeKey + - - .
- – μικρή παύλα
- ComposeKey + ^ 2
- ² εκθέτης
- ComposeKey + _ 2
- ₂ δείκτης
Για να γράψουμε λοιπόν την μεγάλη παύλα, πατάμε Compose Key, το αφήνουμε και πληκτρολογούμε τρία ενωτικά. Για την μικρή παύλα (που χρησιμοποιείται, π.χ., για διαστήματα: 1770–1827, Αθήνα–Αλεξανδρούπολη κλπ.) πατάμε Compose Key, το αφήνουμε και πληκτρολογούμε δύο ενωτικά και μία τελεία.
3. Ctrl+Shift+U και δεκαεξαδικός αριθμός
Το Ctrl+Shift+U έχει δύο μειονεκτήματα για συχνή χρήση:
- Δεν δουλεύει από ελληνική διάταξη πληκτρολογίου. Πρέπει να γυρίσουμε σε λατινικά (λόγω του U και των δεκαεξαδικών αριθμών, οι οποίοι περιέχουν λατινικούς χαρακτήρες) και μετά ξανά σε ελληνικά για να συνεχίσουμε.
- Πρέπει να θυμόμαστε και να γράφουμε δεκαεξαδικούς αριθμούς.
Κατά τ’ άλλα είναι αξιόπιστη μέθοδος και επιτρέψει να γράψουμε όποιον χαρακτήρα θέλουμε (και να τον δούμε κιόλας, αρκεί να περιλαμβάνεται στη γραμματοσειρά που χρησιμοποιούμε). Πώς:
- Πατάμε Ctrl+Shift+U (και εμφανίζεται ένα υπογεγραμμένο U).
- Γράφουμε τον δεκαεξαδικό αριθμό του χαρακτήρα.
- Χτυπάμε διάστημα.
Π.χ., για την άνω τελεία — την κανονική, όχι το «middle dot»: Ctrl+Shift+U και 387 και διάστημα.
Οι κατά Unicode δεκαεξαδικοί αριθμοί των χαρακτήρων βρίσκονται με διάφορους τρόπους. Ο πιο απλός είναι η εφαρμογή «Πίνακας χαρακτήρων» (Character Map — βλ. παρακάτω, 4η μέθοδο). Ιδού μερικοί αριθμοί — σε παρένθεση η ονομασία κατά Unicode:
- U + 00ΑB
- εισαγωγικά, άνοιγμα (left-pointing double angle quotation mark)
- U + 00B7
- μέση στιγμή (middle dot)
- U + 00BB
- εισαγωγικά, κλείσιμο (right-pointing double angle quotation mark)
- U + 0387
- άνω τελεία (Greek ano teleia)
- U + 2013
- μικρή παύλα (en dash)
- U + 2014
- μεγάλη παύλα (em dash)
- U + 2015
- παύλα εισαγωγής (horizontal bar (quotation bar))
- U + 2019
- απόστροφος (right single quotation mark)
- U + 201C
- ανωφερή εισαγωγικά, άνοιγμα (left double quotation mark)
- U + 201D
- ανωφερή εισαγωγικά, κλείσιμο (right double quotation mark)
- U + 2020
- σταυρός (τυπογραφικός) (dagger)
- U + 2021
- διπλός σταυρός (τυπογραφικός) (double dagger)
- U + 2026
- αποσιωπητικά (horizontal ellipsis)
- U + 2030
- σύμβολο τοις χιλίοις (per mille sign)
4. Πίνακας χαρακτήρων
Ο Πίνακας χαρακτήρων (Character Map) είναι μια εφαρμογή χρήσιμη για να βρίσκουμε χαρακτήρες που δεν ξέρουμε πού βρίσκονται ή για να εισάγουμε χαρακτήρες που χρησιμοποιούμε σπάνια. Από Εφαρμογές › Βοηθήματα › Πίνακας χαρακτήρων (Applications › Accessories › Character Map), βρίσκουμε τον χαρακτήρα που γυρεύουμε, τον επιλέγουμε, τον αντιγράφουμε και τον επικολλάμε εκεί που θέλουμε:
Πολύ απλό!
Αν χρειάζεται, γίνεται να μαζέψουμε πολλούς χαρακτήρας και να τους επικολλήσουμε μετά κάπου αλλού όλους μαζί. Ο Πίνακας χαρακτήρων έχει και αναζήτηση. Επίσης, όλοι οι χαρακτήρες έχουν καρτέλα με περιγραφή και σχόλια.
5. Παλέτα χαρακτήρων
Η Παλέτα χαρακτήρων του GNOME (Character Palette) είναι στην ουσία ένας παραμετροποιήσιμος και άμεσα προσιτός πίνακας χαρακτήρων για να εισάγουμε στα γρήγορα χαρακτήρες που χρησιμποιούμε συχνά. Πρέπει πρώτα να ενεργοποιήσουμε την εφαρμογή και να επιλέξουμε παλέτα:
- Κάνουμε κλικ σε ένα πάνελ της επιφάνειας εργασίας και προσθέτουμε την εφαρμογή Παλέτα χαρακτήρων (Character Palette).
- Κάνουμε κλικ στην παλέτα, διαλέγουμε Προτιμήσεις (Preferences) και στη συνέχεια Προσθήκη (Add), για να φτιάξουμε μια νέα παλέτα αντιγράφοντας τους χαρακτήρες που θέλουμε (έχει κάποιες έτοιμες, αλλά δεν είναι πολύ χρήσιμες για ελληνικά). Τέλος, επιλέγουμε την παλέτα που συνθέσαμε:
Για να συνθέσουμε την παλέτα μας χρησιμοποιούμε οποιαδήποτε από τις τέσσερις προηγούμενες μεθόδους ή κάνουμε copy+paste τους χαρακτήρες από κάπου αλλού. Μπορούμε να βάλουμε όποιον χαρακτήρα Unicode θέλουμε, ενώ κάθε παλέτα παίρνει μέχρι είκοσι πέντε (25) χαρακτήρες. (Για περισσότερους, πρέπει να φτιάξουμε άλλη παλέτα.)
Νά μερικοί χαρακτήρες να αντιγράψετε, για να ξεκινήσετε στα γρήγορα:
«»“”’··–—…¹²³¼½¾×¶
Η χρήση της παλέτας είναι απλή: κάνουμε αριστερό κλικ σ’ έναν χαρακτήρα και μετά μεσαίο κλικ εκεί που θέλουμε να τον επικολλήσουμε (ή Ctrl+V ή Επικόλληση/Paste). Όσο παραμένει διαθέσιμος για επικόλληση (δηλ. ώσπου να κάνουμε Αντιγραφή/Copy κάτι άλλο) ο χαρακτήρας εμφανίζεται πιεσμένος:
Χρήσιμοι σύνδεσμοι
- www.unicode.org/charts
- Πίνακες χαρακτήρων του οργανισμού Unicode.
Ιστορικό αλλαγών
- 2008-08-09
- Αντικατάσταση πινάκων με λίστες ορισμών. Μικροδιορθώσεις
Related
- Two abstract translucent wallpapers for Linux
- Caps Lock αντί του Alt+Shift για εναλλαγή πληκτρολογίου (Windows)
- Το Λεξικό Τριανταφυλλίδη στον Firefox! (Και στον Internet Explorer και σε άλλα προγράμματα!)
- 20 καλά δωρεάν προγράμματα για Windows