Firefox 15, text-transform, font-variant και ελληνικά

Με αρχή από την έκδοση 15, που κυκλοφορεί επίσημα στις 28 Αυγούστου 2012, ο Firefox θα τηρεί τους κανόνες του ελληνικού τονισμού όταν εκτελεί τις εντολές text-transform:uppercase και font-variant:small-caps της γλώσσας CSS.

Με την αλλαγή αυτή ο Firefox γίνεται ο πρώτος—και μοναδικός μέχρι σήμερα— πλοηγός που μετασχηματίζει σωστά μέσω των εντολών text-transform και font-variant ελληνικό κείμενο από πεζά ή μεικτά γράμματα σε μεγαλογράμματη γραφή.

Εδώ θα επικεντρωθώ στην εντολή text-transform:uppercase, η οποία είναι αυτή που μας καίει περισσότερο στο ελληνόφωνο διαδίκτυο. Τα ίδια ισχύουν πάνω-κάτω και για την εντολή font-variant:small-caps. Ας δούμε πρώτα τρία παραδείγματα.

Παράδειγμα 1ο

Να αρχίσουμε με μια απλή πρόταση:

Το καλό πράμα αργεί να γίνει.

Η γλώσσα CSS μας επιτρέπει να μεταμορφώσουμε αυτή την παράγραφο HTML σε μεγαλογράμματη γραφή μέσω της εντολής text-transform:uppercase:

<blockquote>
    <p style="text-transform: uppercase;">
        Το καλό πράμα αργεί να γίνει.
    </p>
</blockquote>

Εδώ, σύμφωνα με την οδηγία που δώσαμε, η δουλειά του πλοηγού είναι να πάρει την παράγραφο και να την αποδώσει με μεγαλογράμματη γραφή, δηλ. όλο κεφαλαία. Σε κάποιες γλώσσες είναι απλό, σε άλλες λιγότερο απλό. Ας δούμε τί κάνει ο πλοηγός που χρησιμοποιείτε αυτή τη στιγμή:

Το καλό πράμα αργεί να γίνει.

Ιδού πώς απεικονίζει το κείμενο ο Firefox 15:

ΤΟ ΚΑΛΟ ΠΡΑΜΑ ΑΡΓΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ.

Παράδειγμα 2ο: φράση με διαχωριστικό ήτα

Στην μεγαλογράμματη ελληνική γραφή κανονικά δεν χρησιμοποιούνται τόνοι. Μια εξαίρεση είναι ο διαχωριστικός σύνδεσμος ή, ο οποίος είθισται να τονίζεται για αποφυγή συγχύσεως. Φαίνεται ότι ο Firefox 15 τηρεί την εξαίρεση αυτή, αφού κατά τη μετατροπή διατηρεί τον τόνο του διαζευκτικού ήτα.

Παιδί είσαι εσύ ή τύραννος;

Πώς μετασχηματίζει τη φράση ο πλοηγός με τον οποίο βλέπετε τη σελίδα:

Παιδί είσαι εσύ ή τύραννος;

Πώς τη μετασχηματίζει ο Firefox 15:

ΠΑΙΔΙ ΕΙΣΑΙ ΕΣΥ Ή ΤΥΡΑΝΝΟΣ;

Παράδειγμα 3ο: φράση με διαλυτικά και τόνο

Έσκασα από το πολύ φαΐ.

Πώς τη μετασχηματίζει ο πλοηγός με τον οποίο βλέπετε τη σελίδα:

Έσκασα από το πολύ φαΐ.

Πώς τη μετασχηματίζει ο Firefox 15:

ΕΣΚΑΣΑ ΑΠΟ ΤΟ ΠΟΛΥ ΦΑΪ.

Τί σημαίνει η αλλαγή στην πράξη

Ωραία όλ’ αυτά αλλά τί σημαίνει η αλλαγή στην πράξη;

Για τους επισκέπτες ελληνόφων ιστοσελίδων σημαίνει ότι, εφόσον χρησιμοποιούν Firefox, δεν θα βλέπουν πια μεγαλογράμματη γραφή με άσχημους και ενοχλητικούς τόνους, πρόβλημα που παρουσιάζεται κυρίως σε ιστοτόπους που βασίζονται σε πρότυπα τα οποία χρησιμοποιούν text-transform χωρίς να γνωρίζουν τα προβλήματα που προκαλεί στην ελληνική γλώσσα. Στην κατηγορία των προτύπων αυτών εμπίπτουν πολλά πρότυπα της υπηρεσίας Blogger και πολλά θέματα του συστήματος δημοσιεύσεων WordPress.

Για τους σχεδιαστές ελληνόφων ιστοσελίδων η αλλαγή δεν σημαίνει κάτι ουσιαστικό αφού το πρόβλημα εξακολουθεί να υφίσταται σε όλους τους άλλους πλοηγούς:

  • Firefox 14 και κάτω
  • Google Chrome
  • Internet Explorer
  • Opera
  • Safari

Οπότε μένουμε εκεί που ήμασταν, δηλ. εξακολουθούμε να αποφεύγουμε το text-transform (και το text-variant) σε ελληνόφωνες ιστοσελίδες.

Βρίσκω πάντως ότι αυτό δεν είναι κακό ούτε απώλεια για το ελληνόφωνο διαδίκτυο. Κατά την κρίση μου, το text-transform είναι μια προβληματική εντολή που συγχέει τα όρια σημασιολογικού και υφολογικού, ή, με άλλα λόγια, τα όρια περιεχομένου και παρουσίασης/μορφοποίησης. Προσωπικά δεν τη χρησιμοποιώ και προτείνω επίσης να αποφεύγεται. Ούτως η άλλως, η σύγχρονη CSS και οι σύγχρονοι πλοηγοί προσφέρουν μια τόσο πλούσια εργαλειοθήκη που δεν ξέρεις τί να πρωτοδιαλέξεις. Και όλες οι δυνατότητες είναι καλύτερες από το text-transform.

Τα κεφαλαιάκια (small capitals), από την άλλη, είναι πέρα για πέρα υφολογικό εργαλείο, με μακρά παράδοση στην τυπογραφία. Εδώ ωστόσο έχουμε άλλο πρόβλημα: Οι κοινότερες γραμματοσειρές του web δεν περιλαμβάνουν παραλλαγή «Small Capitals». Οπότε, για να εκτελέσουν την εντολή font-variant:small-capitals, οι πλοηγοί καταφεύγουν σε λύση ανάγκης, δηλ. φτιάχνουν επιτόπου κεφαλαιάκια με βάση τα αντίστοιχα κεφαλαία. Μόνο που αυτό δεν είναι το ίδια πράγμα, αφού τα πραγματικά κεφαλαιάκια διαφέρουν από τα κεφαλαία όχι μόνο στο μέγεθος αλλά και στις βασικές αναλογίες.

Το παρασκήνιο της αλλαγής

Η αλλαγή ήρθε ως αποτέλεσμα μιας αναφοράς—και του εκτενούς διαλόγου που ακολούθησε—στον Bugzilla του Firefox:

Bugzilla@Mozilla – Bug 307039 - Greek text not converted correctly to small caps

Για περισσότερα

Η προτεινόμενη συμπεριφορά των text-transform και font-variant περιγράφεται στο τμήμα Text της προδιαγραφής CSS.

Η πιο πρόσφατη μη τελική έκδοση της προδιαγραφής είναι η 3:

www.w3.org/TR/css3-text

Η τρέχουσα τελική προδιαγραφή είναι η 2.1:

http://www.w3.org/TR/CSS2/text.html

Η οποία αντικατέστησε την προδιαγραφή 2:

www.w3.org/TR/2008/REC-CSS2-20080411/text.html

Ο λόγος που μνημονεύω και την προδιαγραφή 2 είναι η εξής ενδιαφέρουσα οδηγία η οποία έχει αφαιρεθεί από την έκδοση 2.1:

Conforming user agents may consider the value of 'text-transform' to be 'none' for characters that are not from the Latin-1 repertoire and for elements in languages for which the transformation is different from that specified by the case-conversion tables of ISO 10646 ([ISO10646]).

Αν οι πλοηγοί επέλεγαν να εφαρμόσουν την παραπάνω οδηγία, δεν θα είχαμε προβλήματα με το text-transform στα ελληνικά. Απ’ όσο γνωρίζω, κανείς πλοηγός δεν έχει επιλέξει να ακολουθήσει την οδό αυτή. (Που είναι πιθανόν ο λόγος για τον οποίο αφαιρέθηκε η οδηγία.)

Για τη χρήση του text-transform δείτε το λήμμα του Mozilla Developer Network:

developer.mozilla.org/en-US/docs/CSS/text-transform

Και για τη χρήση του font-variant:

developer.mozilla.org/en-US/docs/CSS/font-variant

Ευχαριστώ για τον χρόνο σας! Αν έχετε απορίες, σχόλια ή διορθώσεις, μη διστάσετε να σχολιάσετε.

Comments (1)

  1. Dimitris D says:

    Ενδιαφέρουσα είναι και η αυτόματη υποστήριξη ligatures από τον firefox.

    Χρησιμοποιώντας τις γραμματοσειρές GFS Gazis και GFS Baskerville της Greek Font Society, βλέπουμε αυτόματα το «υ» πάνω από το «ο», διπλό «λλ», το «σπ» ως «ω» καπελωμένο, κτλ.

    Αυτές οι γραμματοσειρές υπάρχουν ως πακέτα σε αρκετές διανομές Linux, σε περίπτωση εκτύπωσης χρειάζεται 20% λιγότερο χαρτί!

    Εγώ βρίσκω την GFS Gazis πιο ευκολοδιάβαστη γραμματοσειρά, αλλά αυτό αλλάζει από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Write a comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *